Geschiedenis en archeologie

Bevroren Schatten - Het 'Smeerenburg'project

Over het bijna mythische 'Smeerenburg' was maar weinig bekend, goede beschrijvingen van de nederzetting ontbraken. In de zomers van 1979, 1980 en 1981 werd daarom door het Arctisch Centrum van de Rijksuniversiteit Groningen een drietal expedities naar Spitsbergen georganiseerd om archeologisch onderzoek te gaan naar de nederzetting. Ondanks de moeilijke arctische omstandigheden werden veel gegevens verzameld die een nieuw licht wierpen op een stukje Nederlandse geschiedenis.

Het begin van de Nederlandse exploitatie van het Noordpoolgebied vond plaats in de eerste helft van de zeventiende eeuw. Na de ontdekking door Willem Barentsz werd van 1612 tot ca. 1650 in de baaien van Spitsbergen en rondom het eiland Jan Mayen op Groenlandse walvissen gejaagd. De jacht gebeurde vanuit landstations die soms uitgroeiden tot hele dorpen waarin men het walvisspek tot traan kookte. Het grootste dorp op Spitsbergen werd gekscherend Smeerenburg genoemd en was gelegen op Amsterdameiland. In deze, in sommige contemporaine geschriften als “het Atlantis van het hoge noorden” beschreven nederzetting, werkten zomers ongeveer 250 mensen. Door de verhalen die walvisvaarders elkaar vertelden, kreeg Smeerenburg meer en meer het karakter van een mythische nederzetting.  

Door de multidisciplinaire aanpak groeide het 'Smeerenburgproject' uit tot een trendsettend historisch-archeologisch onderzoeksproject met sponsoring van het bedrijfsleven en een grote publieke belangstelling. 

Programma

1. Inleidend college: voorbereiding, financiering en organisatie

2. Archeologische opgravingen op Amsterdam in 1979,1980 en 1981. 

3. Waarom grafonderzoek op Zeeuwse Uytkyck in 1980?

4. Vergelijkingsonderzoek elders op Spitsbergen

5. Het archief onderzoek in Nederland.

6. De meerwaarde van multidisciplinair historisch-archeologisch onderzoek. 

Cursusnummer

19NG14

Docent(en)
Cursusvorm

Hoorcolleges (6x) met ruimte voor vragen en discussie

Data

Woensdag 25 september t/m 6 november 2019, 23 oktober vervalt

Tijd

14.00-16.00 uur

Cursusprijs

€ 145,00

Cursusmateriaal

Hand-outs

Uiterste inschrijfdatum

11 september 2019

Bijzonderheden

Vanaf half november is in het Universiteitsmuseum een fototentoonstelling over Smeerenburg te zien.

Rijksmuseum Amsterdam. Mutsen van walvisvaarders. Foto: Ben Bekooy