Geschiedenis en archeologie

Kruistochten, kerken en ketters rond 1200 - Noord-Nederland in Europees perspectief

Rond 1200 vindt in Europa een snelle economische expansie plaats. Trefwoorden zijn verstedelijking, gotiek, riddertijd, verstatelijking, de triomf van het pausdom, kruistochten en de strijd tegen ketterij. Hoe beleefde het afgelegen Noord-Nederland deze periode? In deze cursus plaatsen we de geschiedenis van Noord-Nederland in Europees perspectief.

In de elfde eeuw bloeit West-Europa weer op. De economieën trekken aan, woeste gronden worden ontgonnen en in oplevende steden neemt de bevolking snel toe. In de decennia rond 1200 piekt de middeleeuwse cultuur. De gotiek laat grote, hoge kerken verrijzen waarin God steeds menselijker trekken krijgt. De universiteiten van Parijs, Oxford en Bologna stomen een nieuwe generatie geleerden klaar voor dienst in de kerk en aan de koninklijke hoven. Koningen, keizers en adel putten zich uit in ridderlijke hoffelijkheid, maar rivaliteit en opvolgingsproblemen zorgen steeds opnieuw voor bloedige strijd. Bedelorden brengen een nieuwe dynamiek in het geestelijk leven. Noord-Nederland kent hofleven noch feodaliteit. Hier uit de dynamiek zich behalve in de handel vooral in de bouw van een groeiend aantal stenen kerkjes en abdijen die vanuit centra als Mariëngaarde, Aduard en Wittewierum een toenemende invloed krijgen. Het Drentse dorp Groningen maakt zich los van de bisschop van Utrecht en probeert greep te krijgen op de Friese ommelanden, maar dat gaat niet vanzelf.
 
In deze cursus kijken we vanuit Europees perspectief naar Noord-Nederland.

Programma

1. Introductie op de cursus - Noord-Nederland in Europees perspectief
2. Ontwikkelingen in Europa rond 1200 op hoofdlijnen 
3. Monnikenwerk - de oprichting van de kloosters 
4. Feodaliteit en Friese vrijheid.  
5. Stenen kerken in Noord-Nederland.
6. De Paus, de Kerk en Noord-nederland.  
7.  Keizers, koningen en pausen bestrijden elkaar. En wat doen de Groningers en Friezen?
8. Wat bezielt de kruisridders?
9. De vroege periode stadsgeschiedenis van Groningen.
10. Overstromingen en andere rampen. Hoe wapenen Friezen en Groningers zich tegen de natuur?

Het college bestaat grotendeels uit een overzicht van de stof door de docent. Daarnaast is er ruimte voor discussie en het maken van kleine opdrachten.

Cursusnummer

19NG10

Docent(en)
Cursusvorm

Hoorcolleges (10x) met gelegenheid voor vragen en discussie

Data

Maandag 23 september t/m 2 december 2019, 21 oktober vervalt

Tijd

13.30-15.30 uur

Cursusprijs

€ 232,00

Cursusmateriaal

Hand-outs + Syllabus, ca. € 15.00 Aanbevolen achtergrond literatuur: Bijvoorbeeld Jan de Vries, 'Het verhaal van Groningen', Groningen, 1999

Uiterste inschrijfdatum

09 september 2019

Bijzonderheden

Maximaal 25 deelnemers, plaatsing op volgorde van inschrijving

Stadszegel van de stad Groningen in de dertiende eeuw. Groninger Archieven.